BAĞ-KUR MEVZUATI
İÇİNDEKİLER
1- BAĞ-KUR NEDİR ?
1972 yılında 1479 sayılı Kanunla, “Esnaf ve Sanatkarlar ile Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu”, kısa adı BAĞ-KUR, Esnaf Sanatkarlar ile Diğer Bağımsız Çalışanlar ve Muhtarlara Sosyal Güvenlik hizmeti vermek için kurulmuştur.
2- BAĞ-KUR’ A KİMLER ZORUNLU SİGORTALI OLUR ?
Diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşları kapsamı dışında kalan, bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmayan, kendi adına ve hesabına çalışanlardan;
3- BAĞ-KUR’ DA KİMLER İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLABİLİR ?
Zorunlu sigortalılar dışında, zorunlu sigortalılığı sona erenler, ev kadınları, Türkiye’ de ikamet eden Türk asıllı yabancı uyruklular, belirli işi olmayanlar ile yurt dışındaki vatandaşların yanlarında bulunan ve çalışmayan eşleri de kendi istekleri ile isteğe bağlı sigortalı olabilir.
4- BAĞ-KUR SİGORTALISI OLMAK İÇİN YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER NELERDİR ?
Bağ-Kur’ a giriş, İl Müdürlüklerinden alınacak giriş bildirgesinin ilgili kuruluşlara tasdik ettirilerek İl Müdürlüğüne verilmesi ile olur. Zorunlu sigortalılar, giriş bildirgesinde istenen tüm bilgileri hatasız doldurup kayıtlı olduğu vergi dairesine, esnaf sicile ve meslek odasına tasdik ettirerek, isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler ise, giriş bildirgesinde istenen tüm bilgileri eksiksiz doldurup köy ve mahalle muhtarlarına tasdik ettirerek İl Müdürlüğünün evrak kaydına verip Bağ-Kur’ lu olurlar.
5- BASAMAK NEDİR ?
Bağ-Kur’ da, en düşüğü 1 (BİR), en yükseği 24 (YİRMİ DÖRT) olan basamak bulunmaktadır. Sigortalı, sigortalılığının başladığı tarihte, ilk 12 (ON İKİ) basamaktan birini seçmekte serbesttir. Ancak; tescilini en geç üç ay içinde, Kuruma verdiği giriş bildirgesi üzerinde ve yazılı dilekçesi ile bildirmek zorundadır. Her hangi bir talep olmaması halinde, 1. (BİRİNCİ) basamaktan giriş yapmış sayılır. Bağ-Kur sigortalılığından önce, diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşlarında sigortalılığı var ise, bu sigortalılık sürelerinin Bağ-Kur’ da ki basamak karşılığı seçilir. Daha düşük basamak seçilemez.
6- BASAMAK YÜKSELTME NEDİR ?
Basamak yükseltme, 1 den 6. basamağa kadar her yıl Kurum tarafından, 7 den 12. basamağa kadar iki yılda bir, 13 den 24. basamağa kadar yılda bir, prim borcu olmamak kaydıyla, sigortalının basamak yükseltme formunu doldurup, bağlı olduğu İl Müdürlüğüne vermesi ile olur.
7- GÖSTERGE NEDİR ?
Gösterge, Bağ-Kur tarafından belirlenen, prim ve maaş hesaplanmasında esas alınan, her basamağın karşılığını içeren rakamdır.
8- KATSAYI NEDİR ?
Katsayı, her yıl Ocak ve Temmuz aylarında Hükümet tarafından belirlenen, prim ve maaşın hesaplandığı rakamdır.
9- GİRİŞ KESENEĞİ NEDİR VE NASIL HESAPLANIR ?
Bağ-Kur’ a ilk girişte, bir defaya mahsus alınan primdir. Seçilen basamağa ait göstergenin katsayı ile çarpımının %25’ i giriş keseneği olarak hesaplanır.
ÖRNEK: Basamak 6 gösterge 3.000, katsayı 1.200 olursa giriş keseneği ne olur?
3.000 X 1.200 X 0.25 = 900.000 TL. dır.
10- AYLIK SİGORTA PRİMİ NEDİR NASIL HESAPLANIR ?
Sigortalının, her ay ödemesi gereken primdir. Bulunulan basamak göstergesinin katsayı çarpımının %20’ si aylık primi oluşturur.
ÖRNEK: Basamak 6, gösterge 3.000, katsayı 1.200 olursa aylık primi,
3.000 X 1.200 X 0.20 = 720.000 TL. dır.
11- SAĞLIK PRİMİ NEDİR NASIL HESAPLANIR ?
Bağ-Kur’ un sağlık hizmetlerinden yararlanan aktif sigortalı, emekli ve hak sahiplerinin her ay ödedikleri primdir. Emekli ve hak sahiplerinin sağlık primleri her ay maaşlarından on yıl boyunca % 10 oranında kesinti yapılarak olur. Aktif sigortalılarda ise, gösterge çarpı katsayı tutarının % 12’ si , aylık sigorta primi olarak ödenir.
ÖRNEK: Basamak 6, gösterge 3.000, katsayı 1.200 olursa aylık ödemesi gereken Sağlık primi: 3.000 X 1.200 X 0.12 = 432.000 TL.
12- AYLIK ÖDENEN PRİM NEDİR ?
Bağ-Kur’ a ödenen aylık prim, aylık sigorta primi ve sağlık priminin toplamından oluşur.
ÖRNEK: Aylık sigorta primi : 720.000 TL.
Aylık sağlık primi : 432.000 TL.
Aylık ödenen prim : 1.152.000 TL. dır.
13- BASAMAK YÜKSELTME PRİMİ NEDİR ?
Bulunulan basamak ile yükselinen basamağın katsayı gösterge çarpımları arasındaki farktır.
ÖRNEK : 6. Basamak göstergesi 3.000, 7. basamak göstergesi 3.500, katsayı 1.200
olursa: ( 3.500 X 1.200 ) – ( 3.000 X 1.200 ) = 600.000 TL. ’dır.
14- PRİMLER NEREYE VE NE ZAMAN ÖDENİR ?
Primler her ayın 1 ile 30’u arasında, ayın son günü tatile gelmesi halinde, takip eden ayın ilk günü, Bağ-Kur veznelerine, T. Vakıflar, T. Halk, T. Emlak Bankası Şubeleri ve PTT aracılığı ile ödenir.
15- PRİMLERİN ZAMANINDA ÖDENMEMESİ HALİNDE UYGULANAN GECİKME CEZA ORANI NEDİR ?
Primlerin zamanında ödenmemesi sonucu, ilk ay için %10, takip eden aylar için %5 olarak gecikme cezası uygulanır.
16- İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILAR BORÇLANMA YAPABİLİR Mİ ?
Kuruma, isteğe bağlı olarak kayıt ve tescilini yaptıran sigortalıların, 4.5.1979 tarihinde erkek ise 45 kadın ise 40 yaşını doldurmuş olup, tescil tarihinden itibaren 1 yıl içinde Kuruma borçlanma talebinde bulunması gerekir.
17- İSTEĞE BAĞLI BORÇLANMA TUTARI NASIL HESAP EDİLİR VE HANGİ SÜREDE ÖDENMELİDİR ?
Geriye dönük borçlanma tutarı ise, borçlanılan tarihteki prim tutarı üzerinden yapılır ve tescil tarihinden itibaren iki yıl içinde ödemesi yapılır.
18- BAĞ-KUR’ A ASKERLİK BORÇLANMASI YAPILABİLİR Mİ ?
Bağ-Kur’ a, tarım sigortalıları hariç, askerlik borçlanması, sigortalı veya hak sahipleri tarafından, Kurumdan alınacak askerlik borçlanma formunun doldurulup, askerlik şubesine tasdik ettirilerek yapılır.
19- ASKERLİK BORÇLANMASI TUTARI NASIL HESAP EDİLİR VE HANGİ SÜREDE ÖDENMESİ GEREKİR ?
Borçlanma tutarı, talep tarihindeki basamak ve mevcut aylık prim üzerinden yapılır. Ödemesi ise, Kurumun borç tebliği tarihinden itibaren iki yıl içinde ödenir. Bu sürenin aşılmasında borçlanma geçersiz sayılır.
20- DİĞER SOSYAL GÜVENLİK KURULUŞLARINDAKİ HİZMETLER BAĞ-KUR’ A AKTARILABİLİR Mİ ?
2829 sayılı Kanun gereği, diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşlarındaki hizmetleri de, Bağ-Kur’ a aktarılarak hizmet birleştirmesi yapılabilir.
21- BAĞ-KUR HİZMETLERİ DİĞER SOSYAL GÜVENLİK KURULUŞLARINA AKTARILABİLİR Mİ ?
Bağ-Kur’ da geçen sigortalılık süreleri de diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına aktarılabilir. Hizmetin aktarılamaması ise;
2- Primi ödenmemiş borçlanma süreleri.
22- YURT DIŞINDA GEÇEN SÜRELER BORÇLANILABİLİR Mİ ?
18 yaşını doldurmak, Türk vatandaşı olmak, yurt dışında geçen sürelerini belgelendirmek, bu süreler için Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu veya Bağ-Kur’ a prim, kesenek ve karşılık ödememiş olmak kaydıyla, yurt dışında geçen süreler için borçlanma yapılabilir. Ayrıca yurt dışındaki ev kadınları da borçlanma yapabilir ve pasaporttaki giriş çıkış tarihleri esas alınır.
23- YURT DIŞI HİZMET BORÇLANMASI NEREYE VE NASIL YAPILIR ?
Borçlanmak için kesin dönüş yapmak ve en geç 2 yıl içinde borçlanma talebinde bulunulması gerekir. Borçlanmalar, Sosyal Güvenlik Kuruluşlarından hiç birine tabi çalışmıyorsa SSK’ ya, ev kadınları BAĞ-KUR’ a, herhangi bir Sosyal Güvenlik Kuruluşuna prim ödüyorsa, prim ödediği kuruma yazılı talep ile, günlüğü 2 ABD Dolarına, yurt dışında geçen sürenin tamamını veya dilediği kadarını belgelemek kaydıyla yapılır.
24- BAĞ-KUR SİGORTALILIĞI HANGİ HALLERDE SONA ERER ?
Bağ-Kur’ a kayıt ve tescilini yaptıran sigortalıların,
10- İsteğe bağlı sigortalıların, zorunlu olarak, Bağ-Kur veya diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşlarının sigortalılık kapsamına girmeleri ile sigortalılıkları sona erer.
25- SİGORTALILIĞIN SONA ERMESİNDE YAPILACAK İŞLEMLER NELERDİR ?
Kendi nam ve hesabına çalışmasına son verenler, Bağ-Kur İl Müdürlüklerinden alacakları İŞİ BIRAKMA (İB) formunu;
26- BAĞ-KUR SİGORTALILIĞINI SONA ERDİRENLER , BAĞ-KUR’ A BİLDİRMEK ZORUNDA MIDIRLAR ?
Sigortalılığı sona erenler, işi bırakma formunu doldurup ilgili yerlere tasdik ettirerek Bağ-Kur’ a bildirmediği takdirde sigortalılığı devam ediyor göründüğü için, borcun faizi ile birlikte icra takibi yapılacağından, sigortalının mağduriyeti söz konusu olacaktır. Sigortalılığın sona erdiğini Kuruma bildirmek, sigortalının kendi lehinedir.
27- MALÜLLÜK AYLIĞI NEDİR ?
Sigortalının, İl Müdürlüğüne müracaat edip, İl Müdürlüğünün sevk edeceği tam teşekküllü bir hastaneden, çalışma gücünün 2/3’sini kaybettiğine dair sağlık raporunu tekrar İl Müdürlüğüne vermesi ve bu raporun Bağ-Kur sağlık kurulu tarafından kabul edilmesi sonucu, sigortalılığının başladığı tarihte hastalık veya arıza sahibi olmaması, en az 5 tam yıl prim ödemesi ve Kuruma yazılı talep de bulunması halinde bağlanan aylığa denir.
28- İŞ KAZASI AYLIĞI NEDİR ?
Sigortalılığı devam ederken iş kazası veya meslek hastalığı sonucu, çalışma gücünün 2/3’ sini kaybedenlere de, prim ödeme yılı aranmaksızın aylık bağlanır.
29- MALULİYET KONTROL MUAYENESİ NEDİR ?
Kurum, maluliyet aylığı bağlanan sigortalıları, kadın ise 50 erkek ise 55 yaşına kadar kontrol muayenesine tabi tutabilir. Kontrol muayenesi yaptırmayanların aylıkları, kontrol muayenesi için belirtilen tarihi takip eden ay başı itibari ile durdurulur.
30- MALULİYET VE İŞ KAZASI AYLIKLARINDA ORAN NEDİR ?
Aylık maaşı ve oranı, bulunduğu basamağa tekabül eden göstergenin katsayı ile çarpımının %70’ dır.
ÖRNEK: Basamak 6, gösterge 10.000, katsayı 3.000 ise aylık; 10.000 X 3.000 X 0.70
= 21.000.000 TL.’ dır.
31- YAŞLILIK AYLIĞI NEDİR ?
Yaşlılık aylığı, Sigortalının yazılı talep de bulunması, prim ve her türlü borcunu ödemiş olması, kadın ise 50 erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve en az 15 tam yıl prim ödemiş veya kadın ise 20 erkek ise 25 tam yıl prim ödemesi ile bağlanır.
Maaş bağlanması için, talep dilekçesi, işi bırakma formu, vukuatlı nüfus kayıt örneği, kimlik için fotoğraf ile birlikte bağlı bulunduğu Bağ-Kur İl Müdürlüğüne müracaat etmesi gerekir.
32- YAŞLILIK AYLIĞI ORANI NEDİR ?
Yaşlılık aylığı oranı %60’dan başlayıp, hizmet ve yıla göre %90’ a kadardır. Bu oran kadın için 50 erkek için 55 yaştan sonraki her tam yıl için %1, prim ödemesi 15 tam yıldan fazla olması halinde de her tam yıl için %1 oranında artırılır.
ÖRNEK 1- Erkek sigortalı için, basamak 6,yaş 40, hizmet yılı 25, gösterge 10.000,
katsayı 3.000 ise aylık; 10.000 X 3.000 X 0.60 = 18.000.000 TL. dır.
ÖRNEK 2- Erkek sigortalı için, yaş 55, basamak 6, hizmet yılı 15, gösterge 10.000,
katsayı 3.000 ise aylık; 10.000 X 3.000 X 0.60 = 18.000.000 TL dır.
ÖRNEK 3- Erkek sigortalı için, yaş 61, basamak 6, hizmet yılı 17, gösterge 10.000,
katsayı 3.000 ise aylık; 10.000 X 3.000 X 0.68 = 20.400.000 TL dır.
Görüldüğü gibi, 15 tam hizmet yılı ve 55 yaştan sonraki her tam yıl için ayrı ayrı % 1 daha eklenerek aylık bağlanır. Aynı şartlar, kadın sigortalılar için de geçerlidir.
33- YAŞLILIK AYLIĞINDA TOPTAN ÖDEME NEDİR ?
Malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş sigortalılara, yazılı talepte bulunmaları halinde, ödedikleri aylık primler toplamı faizsiz olarak iade edilir.
34- HİZMET İHYASI NEDİR ?
Tekrar sigortalı olmaları ve evvelce kendilerine yapılan toptan ödeme tutarını faizi ile birlikte peşin olarak geri ödemeleri halinde önceki sigortalılıkları geçerli sayılır.
35- ÖLÜM AYLIĞI NEDİR ?
Ölüm aylığı, ölüm tarihinde en az 3 tam yıl prim ödenmesi, maluliyet veya yaşlılık aylığı alırken ya da talep de bulunup aylık bağlanamadan, toptan ödeme talebinde bulunup toptan ödeme yapılamadan, maluliyet ve yaşlılık aylığı kesilenlerin ölmesi halinde hak sahiplerine bağlanan aylıktır.
36- ÖLÜM AYLIĞI KİMLERE BAĞLANIR ?
Ölüm aylığı, sigortalının dul eşine, 18 yaşını doldurmamış, yüksek öğrenimde olup 25 yaşını doldurmamış, yaşına bakılmaksızın malul olan, geliri olmayan ve evlenmemiş kız çocukları ile geçiminin sigortalı tarafından sağlandığını belgeleyen geliri olmayan ana ve babaya bağlanır. Ölüm aylığı bağlanabilmesi için gerekli evraklar sigortalının bağlı olduğu İl Müdürlüğüne verilir.
37- ÖLÜM AYLIĞI ORANI NEDİR ?
Aylık oranları, hak sahipleri sayısına göre değişmekte olup, sigortalının yaşlılık aylığı, %100 oranı olarak kabul edilerek, bu miktar hak sahipleri arasında eşit hisseye bölünür ve dul eşe iki hisse üzerinden maaş bağlanır.
ÖRNEK:Sigortalının aylığı 100.000.000.TL olursa;
Bir eş ise, bağlanan aylık oranı %75 olup 75.000.000 TL.,
Bir eş, bir çocuk da, eş %50 çocuk %25 olup eş 50.000.000 TL., çocuk 25.000.000 TL.,
Bir eş, iki çocuk da, eş %50, her bir çocuk %25 olup eş 50.000.000 TL., her bir çocuk 25.000.000 TL.,
Bir eş, üç çocuk da, eş 2/5, her bir çocuk 1/5 olup eş 40.000.000 TL., her bir çocuk 20.000.000 TL. maaş alırlar.
38- ÖLÜM TOPTAN ÖDEMESİ NEDİR ?
Sigortalının ölüm tarihindeki sigortalılığı 3 yıldan az ise, ödenen aylık primler faizsiz olarak, yazılı talepleri ile hak sahiplerine geri verilir.
39- HAK SAHİPLERİ BORÇLANMA YAPABİLİR Mİ ?
Sigortalının ölümü halinde, sigortalılık süresi hak sahiplerine aylık bağlanması için yeterli değilse, sigortalının askerlik sürelerini hak sahipleri borçlanabilir. Borçlanma, talep tarihindeki basamak ve aylık prim üzerinden hesaplanır ve tebliğ tarihinden itibaren iki yıl içinde ödenmesi halinde geçerli sayılır.
40- CENAZE YARDIMI NEDİR ?
Sigortalının hizmet süresine bakılmaksızın, vefatında hak sahiplerine bir defaya mahsus 30.000.000 TL. cenaze yardımı ödemesi yapılır. Cenaze yardımını alabilmek için, ölüm tutanağı, vukuatlı nüfus kayıt örneği ve veraset ilamı ile sigortalının bağlı olduğu İl Müdürlüğüne yazılı talepte bulunulması gerekir.
41- SAĞLIK SİGORTASI NEDİR ?
Bağ-Kur’ un hastane, ilaç ve tedavi hizmetlerinden faydalanılmasıdır.
42- SAĞLIK SİGORTASINDAN KİMLER YARARLANABİLİR ?
Sigortalının kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile ana ve babası, ölüm aylığı alan hak sahipleri sağlık sigortasından faydalanırlar.
43- SAĞLIK YARDIMLARINDAN FAYDALANMA ŞARTLARI ?
Sigortalının sağlık yardımından faydalanabilmesi için, en az 8 ay sağlık primi ödemesi, sağlık ve prim borcunun olmaması gerekir.
44- SAĞLIK KARNESİ ALABİLMEK İÇİN VERİLMESİ GEREKLİ BELGELER ?
Sağlık karnesi almak için Kuruma verilmesi gereken belgeler;
45-SAĞLIK KARNESİ VİZESİ İÇİN İSTENEN BELGELER NELERDİR ?
Sağlık karnelerinin süresi, yaşlılık ve malullük aylığı alanlarda süresiz olup vize yapılmaz. Diğer sağlık karnelerinin süresi bir yıldır. Sağlık karnesi vizesi için gerekli belgeler; sağlık karnesi, aktif sigortalıların ödedikleri prim makbuzları, zorunlu sigortalıların kendi nam ve hesabına çalışmasının devam ettiğini gösteren belge, öğrenim belgesi, muhtaçlık belgesidir.
46- SAĞLIK YARDIMLARININ SÜRESİ NEDİR ?
Sağlık yardımlarının süresi; hastanın iyileşmesine kadar devam eder. Yatarak tedavi görülmesi halinde, tedaviye başlanıldığı tarihten itibaren altı ayı geçemez. İş kazası dolayısıyla muayene ve tedavide sağlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder. Hastalık sigortası yardımları, sigortalının sigortalık vasfını kaybetmesi, aylık alanlarda ise gelirden
çıktıkları tarihten itibaren doksan gün içinde meydana gelecek hastalık hallerinde de devam eder.
47- İLAÇ BEDELLERİNDE KATKI PAYI NEDİR ?
Hizmetin satın alındığı sağlık kurum ve kuruluşlarında yatarak yapılan tedavilerde ilaç bedellerinin tamamı kurum tarafından karşılanır. Ayakta tedavide sigortalılar kendilerine, bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocuklarına, ana ve babasına verilecek ilaç bedellerinin %20’ sini, aylık alanlar ise, ilaç bedellerinin %10’ unu öderler.
48- ECZANELERDEN ALINAN İLAÇ BEDELLERİ KURUMDAN GERİ NASIL TAHSİL EDİLİR ?
Peşin bedelle fatura karşılığı eczanelerden alınan ilaç bedellerinin kurumdan geri alınabilmesi için, reçete, fatura, ilaç kupürleri ve sağlık karnesi ile bağlı olduğu veya tedavi gördüğü yerdeki İl Müdürlüğüne müracaat ederek ilaç bedellerini geri alabilir.
49-TARIM SİGORTALILARI DA SAĞLIK SİGORTASINDAN FAYDALANABİLİR Mİ ?
1.1.1999 Tarihinden itibaren tarım sigortalıları da, Bağ-Kur’ un sağlık sigortası kapsamına alınmış ve sağlık primi ödenmektedir.
50- TARIM SİGORTALILARI HANGİ TARİHTEN İTİBAREN SAĞLIK YARDIMLARINDAN FAYDALANABİLECEKTİR ?
Tarım sigortalılarının da, sağlık hizmetlerinden faydalanabilmeleri için, sekiz ay sağlık primi ödemeleri gerektiği için 1.9.1999 tarihinden itibaren, zorunlu ve isteğe bağlı sigortalılar gibi, Bağ-Kur’ un tüm sağlık hizmetlerinden faydalanabileceklerdir.